Peza do mes

En 1887 inaugurouse en Ourense a estatua do Padre Feijoo, nun contexto de celebracións polo II Centenario do seu nacemento. Entre os elementos efémeros construídos para a ocasión destacou un arco triunfal de carácter neomudéxar, deseñado por Antonio Torres Tirado. A estrutura, situada na antiga Travesía da rúa de Alba, estaba formada por un gran arco de ferradura flanqueado por dúas torres ameadas.

Esta figura sentada de barro cocido (30 × 22 × 30,5 cm), realizada entre 1940 e 1979, é obra do escultor ourensán Antonio Faílde (Ourense, 1907–1979). Formado no oficio da cantería dende neno nas canteiras de Piñor e despois na Escola de Artes e Oficios da cidade e Escola Superior de Belas Artes de San Fernando (1934) en Madrid. Desenvolveu unha intensa actividade expositiva en cidades como Ourense, Vigo, Madrid, Bos Aires, A Habana ou Barcelona. En 1957 foi nomeado membro da Real Academia de Belas Artes de San Fernando.

Esta peza arqueolóxica, coñecida como Cruz Embolada, foi atopada no ano 2024 no Castro de San Vicenzo, en Avión, un asentamento fortificado da Idade do Ferro. Trátase dunha lousa de granito de 63 x 44 x 10 cm que presenta un gravado con forma de cruz embolada, entendida como un motivo de tipo labiríntico con desenvolvemento en cruz.

Esta placa de cinto foi atopada no conxunto arqueolóxico de As Chás Castelo de Lobarzán, en Oímbra, un dos xacementos máis relevantes para o coñecemento da historia da comarca do Alto Támega. Cronoloxicamente, a peza pertence ao período inicial da fortaleza, datado no ano 996, a cal se construíu para articular o territorio baixo o seu control e para unha posible defensa fronte a ameazas externas.

En outubro de 1971 José Suárez Fernández (1902-1974), a quen se dedica o Día das Artes Galegas deste ano 2026, fai a súa derradeira exposición no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Despois de ter exposto por todo o mundo era paradoxalmente a primeira vez que o facía en Ourense. Presentou unha mostra das súas coleccións fotográficas realizadas ao longo da súa traxectoria dende os anos 30, obra cun carácter moi singular dentro da fotografía histórica galega.

As pesas de tear tardorromanas do Conxunto Arqueolóxico-Natural de Santomé (Ourense), datadas entre finais do século IV e comezos do V d. C., evidencian a importancia da produción téxtil doméstica na Gallaecia tardía. Estas pezas cerámicas, pertencentes a un tear vertical, documentan unha actividade esencial na economía rural e permiten analizar o papel central das mulleres na transmisión de saberes, no sostemento da comunidade e nas estratexias de coidado durante a transición á Alta Idade Media.

A peza estudada é unha cabeza antropomorfa tallada en granito procedente do xacemento galaico-romano da Cidbá de Armea (Allariz, Ourense). Foi atopada na campaña de escavación de 2021 nun nivel asociado ao abandono da primeira ocupación do asentamento, datado a comezos do século I d. C.

Os recortes de letras capitulares que hoxe se conservan no Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense proceden de libros monásticos dos séculos XVI e XVII. Estas letras, realizadas con gran calidade técnica e seguindo modelos caligráficos como os de Juan de Icíar, permiten coñecer os materiais, as tintas, as cores e os métodos de traballo de escribas e iluminadores, así como reconstruír parcialmente libros hoxe desaparecidos.

Esta cachimba de arxila aparece fragmentada durante unha escavación arqueolóxica que se deu entre os anos 2023 e 2025 no Camiño Real de acceso á fortaleza de Monterrei. O estudo identifica este fragmento como parte dunha pipa holandesa do tipo “Xonás e a balea”, un motivo moi popular nos Países Baixos desde o século XVII. Presenta tamén marcas dun fabricante pouco documentado, do que só se coñecen dous paralelos: un exemplar atopado en Gouda e outro nas escavacións da igrexa da Concepción en Tenerife.

Georges-Louis Leclerc, conde de Buffon (1707–1788), foi un naturalista francés nacido en Montbard (Borgoña), recoñecido como un dos principais precursores da bioloxía moderna e da teoría evolutiva.

O xacemento arqueolóxico de Aquae Querquennae (Baixa Limia, Ourense) constitúe un dos campamentos romanos máis importantes da Península Ibérica, grazas ás escavacións e ás prospeccións xeofísicas, que permitiron reconstruír a súa ordenación urbanística e identificalo como base da Cohors III da Legio VII Gemina, ligada á construción da Vía Nova a finais do século I e comezos do II d.C. O labor de investigación e difusión foi impulsado durante cincuenta anos polo catedrático Antonio Rodríguez Colmenero e o Grupo Arqueolóxico Larouco.

A peza consiste nun amuleto fálico elaborado en ámbar do Báltico, concibido para o uso individual a xeito de colar. Aínda que en museos españois se conservan numerosos exemplares semellantes, non é habitual que aparezan tan ben contextualizados. Neste caso, o achado procede da campaña arqueolóxica de 2015 en Aquae Querquennae.